Κυριακή, 25 Απριλίου 2010

«Κοινωνικό» το εκπαιδευτικό πρόβλημα

«Κοινωνικό» το εκπαιδευτικό πρόβλημα

Του Γιώργου Τρούλη*

Η έναρξη της χρονιάς που διανύουμε, σηματοδοτήθηκε με την εικόνα μιας Ελλάδας κατεστραμμένης οικονομικά και απαξιωμένης κοινωνικά, παγκοσμίως. Η εικόνα αυτή είχε και έχει δύο εκδοχές. Η εικόνα που διαμορφώνεται για εσωτερική “κατανάλωση” και η εικόνα της Ελλάδας που βλέπουν οι εταίροι μας στο εξωτερικό. Οι δύο αυτές εικόνες έχουν διαφορετικό εφαλτήριο, διαφορετική πορεία και διαφορετικό διακύβευμα, τόσο σε ρητορικό όσο και σε πρακτικό επίπεδο. Δεν επιδιώκεται, στο παρόν άρθρο, η ανάλυση των προβαλλόμενων εικόνων της Ελλάδας, αλλά γίνεται προσπάθεια να καταστεί σαφές ότι αυτή η εικόνα που αντιλαμβανόμαστε, υπό το πρίσμα ορισμένων φίλτρων και ειδικών επεξεργασιών, είναι καθαρά υποκειμενική και μεταλλαγμένη. Αντίστοιχη είναι και η διαμόρφωση μιας διττής εικόνας του σημερινού ελληνικού εκπαιδευτικού τοπίου. Η κατανόηση αυτή αποτελεί ένα ερμηνευτικό εργαλείο για να αντικρίσουμε όσο γίνεται πιο αντικειμενικά τη σημερινή πραγματικότητα.

Για πολλοστή φορά η εκπαίδευση βρίσκεται στο επίκεντρο των οικονομικών και θεσμικών αλλαγών. Η προσπάθεια διαμόρφωσης μιας εικόνας της εκπαίδευσης στο εξωτερικό, δηλαδή ότι προσεγγίζουμε θεσμικά τα άλλα ευρωπαϊκά κράτη (π.χ. με τη διεύρυνση του ωραρίου από τις 8 έως τις 4 ή 5 το απόγευμα, με την ένταξη των νέων τεχνολογικών επιτευγμάτων στις σχολικές τάξεις, με την αλλαγή στις προσλήψεις του εκπαιδευτικού προσωπικού κ.α.) αφενός προκαλεί θετικές εντυπώσεις σε Ευρώπη και Ελλάδα, αφετέρου όμως για να πραγματοποιηθεί πρέπει να γίνουν τεράστιες κοινωνικές και εκπαιδευτικές μεταρρυθμιστικές αλλαγές. Όλη αυτή η κατάσταση πυροδοτεί θύελλα αντιδράσεων, διότι προκύπτουν (σκοπίμως ή μη) σοβαρά ατοπήματα του υπουργείου παιδείας. Καμία χώρα δεν προέβει σε εκπαιδευτική μεταρρύθμιση μέσα σε ένα ή δύο χρόνια. Πάνω από πενταετία χρειάζεται μια ορθά οργανωμένη, θεσμικά και κοινωνικά, εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Αυτή η «μεταρρυθμιστική βιασύνη» προκαλεί εγκληματικά λάθη, τα οποία θα υποστούν (βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα) αρχικά οι μαθητές και μετά οι εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων.

Στη διαμόρφωση μιας διαφορετικής εσωτερικής εικόνας για τα εκπαιδευτικά τεκταινόμενα, το υπουργείο παιδείας αντί να αναδείξει τα πραγματικά προβλήματα και να μιλήσει με καθαρή γλώσσα προς τους εκπαιδευτικούς και τον κόσμο, πριμοδοτεί μια πολεμική κατάσταση στην κοινωνία έναντι των εκπαιδευτικών. Δηλαδή ο ίδιος ο εργοδότης προβοκάρει τον εργαζόμενό του σε ό,τι αφορά την εργασία του. Όταν με τη νέα αντίληψη της κ. υπουργού για το σχολείο, ο εκπαιδευτικός θα πρέπει να εργάζεται όχι 21 ή 24 ώρες την εβδομάδα (ανάλογα τη βαθμίδα εκπαίδευσης) αλλά 25 ώρες και επιπλέον 5 ώρες υπερωριακά, όταν διακηρύσσει πως θα πρέπει να εξαντληθεί το ωράριο σε κάθε σχολείο και η 5ωρη υπερωριακή απασχόληση των ήδη υπαρχόντων εκπαιδευτικών και μετά, εάν υπάρχει πρόβλημα, θα στέλνεται αναπληρωτής εκπαιδευτικός, όταν τον αναπληρωτή ουσιαστικά τον μετατρέπει σε ωρομίσθιο (μισθολογικά και ως προς την προϋπηρεσία), όταν θα πρέπει να μειωθούν οι οργανικές θέσεις αφού δεν θα μπορεί να υπάρχει τμήμα με 15 ή 20 μαθητές παρά με 25 ή 28, όταν τα μικρά 6/θέσια σχολεία της υπαίθρου θα μετατραπούν σε 3/θέσια και τα παιδιά θα έχουν υπολειπόμενη εκπαίδευση έναντι των παιδιών της πόλης, τότε ποια είναι η αντίληψη που προβάλλεται για τον εκπαιδευτικό στην ελληνική κοινωνία; Προφανώς προτάσσεται η εικόνα του εκπαιδευτικού που δεν εργάζεται όσο πρέπει, του εκπαιδευτικού που δεν έχει κοινωνικό status μέσα στο κοινωνικό σύνολο, την εικόνα του εκπαιδευτικού που δεν θα έπρεπε να υπάρχει στο ελληνικό σχολείο, οπότε δικαίως του επιβάλλεται ένας νέος εργασιακός μεσαίωνας.

Με τις αλλαγές στην εκπαίδευση το σχολείο πηγαίνει πολλά χρόνια πίσω. Αναδεικνύεται ως μια παθογένεια της σημερινής κοινωνικής κατάστασης. Τα προβλήματα της εκπαίδευσης είναι προβλήματα όλης της κοινωνίας. Σκεφτείτε τα παιδιά μας να πηγαίνουν σε σχολεία με οικονομικά, εργασιακά και κοινωνικά εξαθλιωμένους δασκάλους, ενώ παράλληλα θα βρίσκονται σε ένα τμήμα με άλλα 24 ή 27 παιδιά ή σε ένα σχολείο που έχει γίνει 3/θέσιο από 6/θέσιο και θα πρέπει να συνυπάρχουν σε μια αίθουσα δύο διαφορετικές τάξεις και να μοιράζονται τον ίδιο διδακτικό χρόνο. Αναλογιστείτε το πρόβλημα που προκύπτει εάν ο δάσκαλος δεν αμείβεται όσο πρέπει. Θα αναγκαστεί να βρει δεύτερη δουλειά με αποτέλεσμα την ελλειπή διδακτική του προετοιμασία. Για μια σωστά παρεχόμενη εκπαίδευση απαιτείται ιδιαίτερη προετοιμασία για τον κάθε μαθητή ξεχωριστά τόσο γνωστικά όσο και μεθοδολογικά. Δυστυχώς όμως, όπως φαίνεται, αυτή θα είναι η εικόνα του σχολείου που θα έχουμε από τον ερχόμενο Σεπτέμβρη.

Με τα παραπάνω γίνεται σαφές πως οι ιθύνοντες του υπουργείου παιδείας δεν γνωρίζουν, όσο χρειάζεται, το αντικείμενο του υπουργείου στο οποίο εργάζονται. Φαίνεται ότι κανείς από αυτούς δεν έχει περάσει από δημόσιο ελληνικό σχολείο, ώστε να αντικρίσει τη δουλειά των εκπαιδευτικών και τις συνθήκες μέσα στις οποίες επιτελούν το έργο τους. Γίνεται κατανοητό ότι δεν μπορούν να αντιληφθούν πως ο εκπαιδευτικός δουλεύει όχι μόνο τη διδακτική ώρα στην τάξη του, αλλά και στο διάλλειμα (με τη στάση και τη συμπεριφορά του) και εκτός σχολείου (με τον τρόπο ζωής του). Προφανώς δεν μπορούν να καταλάβουν ότι η εκπαίδευση είναι μια αέναη διαδικασία και μάλιστα πολύ επίπονη για το δάσκαλο και το μαθητή. Το ερώτημα είναι, τι και ποιόν εξυπηρετεί όλη αυτή η πολεμική έναντι των εκπαιδευτικών; Μήπως θέλουν να στρέψουν τις κοινωνικές ομάδες εναντίων των εκπαιδευτικών (κοινωνικός αυτοματισμός) για να περάσουν τις εκπαιδευτικές αλλά και τις υπόλοιπες μεταρρυθμίσεις που θέλουν, αναίμακτα; Μήπως υποβόσκουν άλλα βαθύτερα προβλήματα και μας δείχνουν μόνο την κορυφή του παγόβουνου;

Οι Έλληνες παρά τις διαφορές τους και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν έχουν αποδείξει ότι μπορούν, όταν βρεθούν οι κατάλληλες συνθήκες, να γίνουν ένα ενιαίο σύνολο, μια γροθιά απέναντι στον οποιονδήποτε εγχώριο ή μη καιροσκόπο. Ας συνταχθεί, λοιπόν, όλη η κοινωνία ώστε να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα της εκπαίδευσης ως κοινωνικά προβλήματα. Το σημερινό εκπαιδευτικό πρόβλημα θα είναι αυριανό κοινωνικοοικονομικοπολιτικό.

* Ο Γιώργος Τρούλης είναι Δάσκαλος
MSc στις Επιστήμες της Αγωγής
Ρεθεμνιώτικα Νέα 27/04/2010

Δεν υπάρχουν σχόλια: